MẠN ĐÀM VỀ HÌNH TƯỢNG BỔN SƯ NIÊM HOA VI TIẾU
Niêm Hoa Vi Tiếu, nói đầy đủ là: "Thế tôn niêm hoa, Ca Diếp vi tiếu.", là một trong những câu chuyện quan trọng của Phật giáo Đại thừa, đặc biệt là Thiền Tông. Các thiền viện, các chùa phụng thờ tượng ngoài để khẳng định nguồn mạch Thiền tông được chân truyền từ Phật Tổ còn là lời nhắc nhở những người con Phật cần nỗ lực tinh cần, hướng đến sự chứng đạt giác ngộ, được truyền Tâm ấn của chư Phật.
Niêm Hoa Vi Tiếu, nói đầy đủ là: "Thế tôn niêm hoa, Ca Diếp vi tiếu.", dịch nghĩa là: Đức Phật Thích Ca cầm hoa đưa lên, ông Ma Ha Ca Diếp mỉm cười. Niêm hoa vi tiếu là một trong những câu chuyện quan trọng của Phật giáo Đại thừa, là nguồn khởi duyên to lớn và thù thắng cho việc ngài Ca Diếp nhận được Tâm ấn của Đức Phật Thích Ca, trở thành Sơ Tổ Thiền Tông Ấn Độ.
Hình tượng Bổn Sư Niêm Hoa Vi Tiếu thường phụng thờ tại các thiền viện, các chùa theo tông phái Thiền, Phật tử tại gia như lời khẳng định nguồn mạch Thiền tông được chân truyền từ Đức Phật Thích Ca Mâu Ni
Tương truyền rằng, Phạm Thiên Vương một hôm viếng thăm một hội thuyết pháp của đức Phật trên đỉnh Linh Thứu. Ông cúng dâng đức Phật một cành hoa và thỉnh Phật vì chúg thuyết Pháp. Thay vì thuyết pháp thì Phật chỉ cầm một nhành hoa và im lặng mỉm cười. Không ai trong chúng hiểu được thâm ý của Đức Phật ngoại trừ Ngài Ma Ha Ca Diếp.
Phật đưa cái bông lên là ý Ngài đưa cái Tâm duy nhứt lên cho tăng chúng thấy. Thế mà tăng chúng chỉ thấy bông chớ không thấy Tâm. Chỉ có Ca Diếp là thấy được Tâm, quán triệt được chỗ vi diệu của Chánh pháp của Phật, không bị cái tướng của cái bông che mắt, nên mới đạt được Tâm ấn bí truyền của Phật. Vì vậy mà Đức Phật Thích Ca mới giao ngôi Nhứt Tổ Phật giáo cho Ma Ha Ca Diếp.
"Ta có Chính pháp nhãn tạng, Niết-bàn diệu tâm, thật tướng không tướng, vi diệu pháp môn, bất lập văn tự, giáo ngoại biệt truyền, nay trao lại cho Ma Ha Ca Diếp." Xưa nay Thiền Tông đều coi câu nói ấy của Đức Thế Tôn là quan trọng nhất của Tông môn bởi Thiền tông lấy Tâm truyền Tâm làm chỗ dựa để khai ngộ. Khi Đức Phật đưa cành hoa lên (niêm hoa) và ngài Ca-diếp mỉm cười (vi tiếu) là biểu thị cho pháp môn lấy tâm truyền tâm, một pháp môn siêu ngôn ngữ, siêu văn tự. Trong pháp môn này chỉ có sự giao cảm, sự rung động giữa hai tâm thức Thầy và Trò, và hai tâm thức này đã đồng nhất. Đó là cái tâm vi diệu Niết bàn.
Vì vậy các thiền viện hay chùa tu theo pháp môn Thiền, Phật tử tại gia hiện nay thường phụng thờ tượng Phật “Niêm hoa vi tiếu”, ngoài ý nghĩa khẳng định nguồn mạch Thiền tông được chân truyền từ Phật tổ Thích-ca, theo thế thứ truyền thừa của những vị Tổ sư, thiền sư đến tận ngày nay. Hình tượng Niêm Hoa Vi Tiếu cũng nhắc nhở những người con Phật nỗ lực tinh cần, hướng đến sự chứng đạt giác ngộ như ngài Ma-ha Ca-diếp và chư vị Tổ sư tiền bối, được truyền Tâm ấn của chư Phật.
